Yazı kategorisi: Eğitim, Güncel

ATEŞLİ PERVANE (Fen Bilimleri Etkinlik)


Bilimsel Bilgi Deney ve Gözlemlerden Elde Edilmiş Delillere Dayanır. Bilimin amacı, doğayla ilgili araştırma ve gözlem yoluyla geçerli ve güvenilir açıklamalar yapmaktır.


İlgili konu çoğunlukla bilim felsefesinin konu alanına
girmekle birlikte fen bilimlerinin doğasını (bilimin doğası) anlayabilmek adına ve fen bilimlerini tecrübe eden bireylerin sıklıkla karşılaştığı temel kavramlar olan olgu, hipotez, teori ve yasa örneklendirilerek açıklanmalıdır. Fen, insan doğasına yardımcı olabilecek tüm bilimsel işlevleri belirli amaçlar doğrultusunda ortaya koyan bilimsel kurgulardır. Bunun yanı sıra fen bilimleri bu amaca hizmet eden doğa bilimleri bütünü olarak da bilinir. Fen Bilimleri canlı ve cansız doğa ile ilgilenmekte olup ilkeler, kuramlar, olgu ve basamaklardan ibarettir. Bu kavramlar bilimin ürünleri olarak karşımıza çıkmakla birlikte, bu ürünleri ortaya çıkaran bilişsel, sosyolojik ve fizyolojik sınırlılıklar vardır. Bu süreçte bilim insanları da bir insan olarak tamamen objektif olamayan, içinde bulunduğu toplumun norm ve değerlerine bir şekilde bağlı ve bunlardan bütünüyle uzaklaşamayan kimselerdir.Bu durum zannedilenin aksine bilimsel çabayı ve nihayetinde bilimin ürünlerini bir ölçüde sübjektif yapabilmektedir

BİLİMSEL BİLGİYE ULAŞMA
Gözlem ve deney sonucunda elde edilen veriler bilim insanlarının teorik süzgeçlerinden geçirilerek ve kısmen yaratıcılık ve hayal güçlerinden etkilenerek yorumlanarak geçerli bilimsel iddialar ileri sürülür (AAAS, 1990). Bilim insanları birçok doğal olguda doğrudan gözlem yoluyla başarılı olamayabilirler. Böyle zamanlarda bilim insanları bilimsel bilginin elde edilmesinde deneysel çalışmalardan destek alırlar. Bilimsel bilginin ortaya çıkışı; bazen Wilhelm Conrad Röntgen’in katot ışın tüplerinde oluşan lüminesans (ışıldama) olayını incelerken, X-ışınlarının tesadüfen keşfedilişi gibi, bazen de Gregory Mendel’in çalışmaları gibi uzun bir süreç gerektirebilir. Bu süreç sayısız gözlem ve deneyler sonucu elde edilen verilerin değerlendirilmesini, yeni hipotezler oluşturmayı ve onları test etmeyi içerir.

DENEY ve GÖZLEM
Isı Enerjisinin Hareket Enerjisine Dönüşümü Etkinliği
Etkinlik Adı: “ATEŞLİ PERVANELER”Bu etkinliğin 7.sınıf öğrencileri fen bilgisi dersinde deney ve gözlemlerle bilimsel bilgiyi yaparak öğrenebilmekle beraber zihinde kalıcılık açısından fayda sağlaması beklenmektedir.


Bilimin Doğası Ögelerinden “Bilimsel Bilgi Deney ve Gözlemlerle Elde Edilir.” Hakkında örnek etkinlik olarak “Ateşli Pervaneler “etkinliğinde ortaokul öğrencileri yanan bir mumun açığa çıkardığı ısının direnciyle kâğıttan bir pervaneyi çevirebildiğine şahit olacaklar. Etkinlik Sınıf ortamında kolay ve hızlı yapılabilirliği sayesine eğitime yardımcı ekonomik bir etkinliktir.

ETKİNLİK MALZEMELERİ
• Makas
• Pipet
• A4 Kağıdı
• Cetvel
• Silgi
• Çöp şiş veya çöp şiş kalınlığında çubuk
• Çakmak
• 2 Adet Mum
• Pergel

Yapılış Aşaması

Daha önceden elimizde bulunan A4 kağıdına yarıçapı 10cm olan bir daire çiziyoruz.
Çizdiğimiz dairenin içine tekrar yarıçapı 5cm olan bir daire daha çiziyoruz.
Daireleri cetvel yardımıyla 8 eşit parçaya bölüyoruz..
En dıştaki daireyi A4 kağıdından makas yardımıyla keserek çıkarıyoruz
Dilimlere ayırmak için önceden çizdiğimiz dairenin içindeki küçük daireye kadar bölme çizgisinden 8 parçayı ortadaki daireden ayırmadan iki kenarından kesiyoruz.
Kesilen dilimlerin her birine cetvelimizi çapraz koyarak az kuvvetle kâğıdı zedelemeden kıvırıyoruz.
Pervanenin son hali bu şekilde görünecektir.
Son olarak pervanenin çukurda kalan iç yüzündeki dairenin tam ortasına pipeti 3cm keserek dik şekilde yapıştırıyoruz. Pervanenin çubuğa tutunması için pervaneye yapıştırdığımız pipetin içine gelecek şekilde pervaneyi önceden silgiye dikmiş olduğumuz çubuğa yapıştırmadan serbest şekilde geçiriyoruz.
Pervanenin uç kısmına denk gelecek şekilde mumu yakıp koyuyoruz. Yangın riskine karşı dikkat etmemiz gereken nokta, mumun pervaneyi yakmayacak uzaklıkta olması, çöp şişe ve silgiye ateşin uzak konulmasıdır. Mum sayısı pervanenin dönüş hızını arttıracaktır. Ne kadar mum koyarsanız pervane o kadar hızlı döner.

Etkinlik Sonunda

Öğrenci, sıcak havanın soğuk havaya göre yoğunluğunun düşük olduğunu, bu sayede sıcak hava kâğıdın hava kanallarına dolarak soğuk havanın altına girip hızlıca yükselmesi sayesinde pervaneye hareket enerjisi kazandırdığını deneyerek gözlemlemiş olacaktır. Yoğunluğu az olan havayla hareket enerjisi kazandırabileceğinin farkına varacak ve ısıtılan havanın yoğunluğunun azaldığını öğrenecektir. Bu doğrultuda ilerdeki gözlemlerine açıklık getirecek bu bilimsel bilgiyi kalıcı olarak öğrenmesi amaçlanmaktadır. Örneğin Kapadokya’ya gittiğinde uçan balonların neden ve nasıl uçtuğunu daha önceki ulaştığı deneysel bilgi sayesinde yorumlayabilecektir.