Yazı kategorisi: Güncel, Tarih, İnsan

ŞAMANLAR

İlk Türklerde Kam olarak tanıdığımız ruhlar arasında iletişim kurduğuna inanılan, geleceği gördüğü düşünülen Çince Şa-men olarak bilinen manevi açıdan bilge kişilerdir. Şamanizm bir din olmaktan ziyade şaman merkezli bir kültür olarak betimlenebilir. Bu inanışta şamanların doğaüstü olaylar yaşadığı ve bunun sonucunda Şaman olduğu veya bir başka şamanın el vermesiyle, davetiyle şaman olduğu ileri sürülmektedir.

Sizlere uzun uzadıya tarihlerini anlatıp bilgi şokuna sokmayacağım. Eğer tam kapsamlı şaman tarihi okumak isterseniz TDV/Şamanizm1 yazısını okuyabilirsiniz. Şamanlar ayinlerinde Ayahuasca bitkisini kaynatarak buharındaki sersemletici, uyuşturucu maddenin etkisiyle gelen misafirleri etkisi altına alabilir. Bu bitkinin etkisiyle deriden yaptıkları köşeli davullara sabit vuruşlar yaparak tıpkı saati sallayan psikiyatrist gibi sizi piskoza sokmaktadır. İlginç olan konu Rotasız Seyyah2 youtube kanalında da geçen olay gibi şamanlar bazen bilgi almadan gelen misafirlerin geleceği ve ailesi hakkında tutarlı yorumlar yapabilmektedir.

Davul çalan Altay şamanı

Şaman davulları genellikle yuvarlaktır. Rusya gibi bazı ülkelerde bulunan şamanlar davullarını statüsüne göre köşeli yapabilmektedir. Altıgen bir davul, sekizgen davuldan daha düşük statülü bir şamana ait olabilmektedir. Şamalar cinler veya perilerle konuştuklarını ileri sürmektedir. Bu konuda kayıt olmamasına rağmen günümüzde bile şamanların, şamanizm kültürüne yakın köylerde değerli sayıldığı görülmektedir. Bir şaman gündelik hayatında her türlü mesleği yapabilir. Bir dişçi de aynı zamanda şaman olabilir. Şaman olacak kişinin ailesinde veya soyunda bir şaman bulunması gerekmektedir. Bazı şamanlar ailesinde şaman yokken de üst bir şamanın elinden tutmasıyla şaman olabilir. İlk Türk topluluğu olarak bilinen Saka (İskitler) döneminden beri tılsımlı olarak düşünülen demirden veya parlak bakırdan çanaklar, ayna ve demirden dövülmüş objeler şamanların en önemli materyalleridir. Bir şaman konuştuğu cinlerin veya içine başka ruh girdiğine inandığı hayvanların tasvirini davuluna, bedenine çizebilir. Giysisinde ufak bez objeler ve demirden yaptığı şekiller bu gördüklerini unutmaması için yapıldığı söylense de şamanlar bu konuda iletişim halinde bu eşyaların yolunu açtığını yani bir nevi kilit görevi gördüğünü söylemektedir.

şaman kıyafeti ile ilgili görsel sonucu
Şaman Giysisi

Şamanlar yalan söylememek için dillerini mühürler. Ayin sırasında cinlerden duyduğu bilgileri aktarırken kızgın bir demiri dillerine basarlar veya dilleriyle bu kızarmış demiri yalarlar. Bu hareket onların dillerini terbiye etme şekli gibi düşünülebilir. Ayin sırasında sürekli duman, kömür ve ateş aktif kullanılır. Bir şaman ayin yapacaksa ayin öncesi süt, ekmek, peynir gibi bazı gıdalar isteyebilir. Bu gıdalar cinlerle iletişime geçtiği zaman bedenine cin ruhunu davet edip şamanlar, getirilen gıdaları tükettiğini ama kendisinin değil davet edilen cinin karnını doyurduğunu söylemektedirler.

şaman DİLİNİ ile ilgili görsel sonucu

Şamanlar kendi aralarında statülere ayrılır. Beyaz, kırmız, ve kara şaman gibi statüler şamanların ruhlar aleminde ne kadar derine inebileceğinin belirtisi gibidir. Şu anlık en derine kara ve kırmızı şamanların indiği bilinmektedir ama şamanlar genelde kendileriyle ilgili bilgi vermeyi tercih etmediği için daha fazla bilgiye ulaşmak güçtür. Şamanlar her verdiği bilginin bir cine de verildiğini ve kendisi hakkında bilgi verirse kötü cinlerin ilerde bu bilgileri kullanacağına inanır. Şamanlardan günümüze pek çok kültür öğesi kalmıştır. Bilmeden yaptığımız beyaz gelinliğe kırmızı kurdele, nişan yüzüğünde veya paketlerde kullanılan kırmızı kurdeleler tüm dünyaya şamanların bıraktığı mirastır. Ulu bir şamanın günün birinde artan kötü ruhlara ve bu kötü ruhların yeni gelinlere ve çiftlere musallat olmasından dolayı kırmızı bir düğüme alkış üfler. Alkış okuduğu tılsımlı sözlerdir. Bu kırmızı düğümleri çözüp o ipi neye bağlarsa ona kötü ruhların erişemediği bilinir. Günümüzde de gelinin beline bağlanan kırmızı kurdele veya hediye kutularında paketleme yapılırken kullanılan kırmızı kurdeleler aslında kutu içerisindeki değerli eşyaları koruması, gelinin içine kötü ruh girmesini, gelin ve damat arasına kötülüğün karışmasını engellemek amacıyla kullanılıyordu.

kırmızı kurdele ile ilgili görsel sonucu
kırmızı kurdele ile ilgili görsel sonucu
Yılbaşı Ağacındaki Kırmızı Kurdele
gelin kurdele ile ilgili görsel sonucu
Gelin Beline Bağlanan Kırmızı Kurdele

Bu kadar yıl kültürlere yayılması bizlere şamanizmin ne kadar yaygın olduğunu göstermektedir. Türkler, Moğollar, Çinliler, Araplar ve daha bir çok medeniyetin günümüzde şamanizme benzer kültür öğelerini taşıdığı görülmektedir. Şamanizm Rusya’da ve Kırgızistan, Moğolistan’da bugün bile devam eden inanıştır. Bir dine mensup değillerdir. Onların düşüncesiyle sizin ayin sırasında aynaya baktığınızda geçeceğiniz ruhlar aleminin kapılarını sizlere açan elçiler olarak tanımlayabiliriz.

  • Mustafa BAHAR

EKLER

1 https://islamansiklopedisi.org.tr/samanizm

2 ROTASIZ SEYYAH/ GERÇEK ŞAMAN AYİNLERİ