Yazı kategorisi: Güncel, Tarih, İnsan

ŞAMANLAR

İlk Türklerde Kam olarak tanıdığımız ruhlar arasında iletişim kurduğuna inanılan, geleceği gördüğü düşünülen Çince Şa-men olarak bilinen manevi açıdan bilge kişilerdir. Şamanizm bir din olmaktan ziyade şaman merkezli bir kültür olarak betimlenebilir. Bu inanışta şamanların doğaüstü olaylar yaşadığı ve bunun sonucunda Şaman olduğu veya bir başka şamanın el vermesiyle, davetiyle şaman olduğu ileri sürülmektedir.

Sizlere uzun uzadıya tarihlerini anlatıp bilgi şokuna sokmayacağım. Eğer tam kapsamlı şaman tarihi okumak isterseniz TDV/Şamanizm1 yazısını okuyabilirsiniz. Şamanlar ayinlerinde Ayahuasca bitkisini kaynatarak buharındaki sersemletici, uyuşturucu maddenin etkisiyle gelen misafirleri etkisi altına alabilir. Bu bitkinin etkisiyle deriden yaptıkları köşeli davullara sabit vuruşlar yaparak tıpkı saati sallayan psikiyatrist gibi sizi piskoza sokmaktadır. İlginç olan konu Rotasız Seyyah2 youtube kanalında da geçen olay gibi şamanlar bazen bilgi almadan gelen misafirlerin geleceği ve ailesi hakkında tutarlı yorumlar yapabilmektedir.

Davul çalan Altay şamanı

Şaman davulları genellikle yuvarlaktır. Rusya gibi bazı ülkelerde bulunan şamanlar davullarını statüsüne göre köşeli yapabilmektedir. Altıgen bir davul, sekizgen davuldan daha düşük statülü bir şamana ait olabilmektedir. Şamalar cinler veya perilerle konuştuklarını ileri sürmektedir. Bu konuda kayıt olmamasına rağmen günümüzde bile şamanların, şamanizm kültürüne yakın köylerde değerli sayıldığı görülmektedir. Bir şaman gündelik hayatında her türlü mesleği yapabilir. Bir dişçi de aynı zamanda şaman olabilir. Şaman olacak kişinin ailesinde veya soyunda bir şaman bulunması gerekmektedir. Bazı şamanlar ailesinde şaman yokken de üst bir şamanın elinden tutmasıyla şaman olabilir. İlk Türk topluluğu olarak bilinen Saka (İskitler) döneminden beri tılsımlı olarak düşünülen demirden veya parlak bakırdan çanaklar, ayna ve demirden dövülmüş objeler şamanların en önemli materyalleridir. Bir şaman konuştuğu cinlerin veya içine başka ruh girdiğine inandığı hayvanların tasvirini davuluna, bedenine çizebilir. Giysisinde ufak bez objeler ve demirden yaptığı şekiller bu gördüklerini unutmaması için yapıldığı söylense de şamanlar bu konuda iletişim halinde bu eşyaların yolunu açtığını yani bir nevi kilit görevi gördüğünü söylemektedir.

şaman kıyafeti ile ilgili görsel sonucu
Şaman Giysisi

Şamanlar yalan söylememek için dillerini mühürler. Ayin sırasında cinlerden duyduğu bilgileri aktarırken kızgın bir demiri dillerine basarlar veya dilleriyle bu kızarmış demiri yalarlar. Bu hareket onların dillerini terbiye etme şekli gibi düşünülebilir. Ayin sırasında sürekli duman, kömür ve ateş aktif kullanılır. Bir şaman ayin yapacaksa ayin öncesi süt, ekmek, peynir gibi bazı gıdalar isteyebilir. Bu gıdalar cinlerle iletişime geçtiği zaman bedenine cin ruhunu davet edip şamanlar, getirilen gıdaları tükettiğini ama kendisinin değil davet edilen cinin karnını doyurduğunu söylemektedirler.

şaman DİLİNİ ile ilgili görsel sonucu

Şamanlar kendi aralarında statülere ayrılır. Beyaz, kırmız, ve kara şaman gibi statüler şamanların ruhlar aleminde ne kadar derine inebileceğinin belirtisi gibidir. Şu anlık en derine kara ve kırmızı şamanların indiği bilinmektedir ama şamanlar genelde kendileriyle ilgili bilgi vermeyi tercih etmediği için daha fazla bilgiye ulaşmak güçtür. Şamanlar her verdiği bilginin bir cine de verildiğini ve kendisi hakkında bilgi verirse kötü cinlerin ilerde bu bilgileri kullanacağına inanır. Şamanlardan günümüze pek çok kültür öğesi kalmıştır. Bilmeden yaptığımız beyaz gelinliğe kırmızı kurdele, nişan yüzüğünde veya paketlerde kullanılan kırmızı kurdeleler tüm dünyaya şamanların bıraktığı mirastır. Ulu bir şamanın günün birinde artan kötü ruhlara ve bu kötü ruhların yeni gelinlere ve çiftlere musallat olmasından dolayı kırmızı bir düğüme alkış üfler. Alkış okuduğu tılsımlı sözlerdir. Bu kırmızı düğümleri çözüp o ipi neye bağlarsa ona kötü ruhların erişemediği bilinir. Günümüzde de gelinin beline bağlanan kırmızı kurdele veya hediye kutularında paketleme yapılırken kullanılan kırmızı kurdeleler aslında kutu içerisindeki değerli eşyaları koruması, gelinin içine kötü ruh girmesini, gelin ve damat arasına kötülüğün karışmasını engellemek amacıyla kullanılıyordu.

kırmızı kurdele ile ilgili görsel sonucu
kırmızı kurdele ile ilgili görsel sonucu
Yılbaşı Ağacındaki Kırmızı Kurdele
gelin kurdele ile ilgili görsel sonucu
Gelin Beline Bağlanan Kırmızı Kurdele

Bu kadar yıl kültürlere yayılması bizlere şamanizmin ne kadar yaygın olduğunu göstermektedir. Türkler, Moğollar, Çinliler, Araplar ve daha bir çok medeniyetin günümüzde şamanizme benzer kültür öğelerini taşıdığı görülmektedir. Şamanizm Rusya’da ve Kırgızistan, Moğolistan’da bugün bile devam eden inanıştır. Bir dine mensup değillerdir. Onların düşüncesiyle sizin ayin sırasında aynaya baktığınızda geçeceğiniz ruhlar aleminin kapılarını sizlere açan elçiler olarak tanımlayabiliriz.

  • Mustafa BAHAR

EKLER

1 https://islamansiklopedisi.org.tr/samanizm

2 ROTASIZ SEYYAH/ GERÇEK ŞAMAN AYİNLERİ

Yazar:

Eğitimci - Araştırmacı - Yazar

ŞAMANLAR” için 17 yorum

    1. Nice to meet you calmkate.
      If you open our LiveTerra site in the site dekstop or mobile site format (www.liveterra.wordpress.com via the internet browser), there is a translator on the homepage of our site that translates all the articles on our site. While reading the articles, there is an interpreter on the relevant article page. We added google translate in the form of plugin. If you can’t. If you write your e-mail address here, we can tell you via e-mail. All our articles are English translation supported. Welcome to LiveTerra …

      Liked by 1 kişi

  1. Şamanizm hakkında epeyce detaylı bir yazı olmuş. Benim, “Şamanizmden İslamiyete” başlıklı bir yazım, “06.08.2011 tarihinde ve Yenikastamonu.com” yerel gazetesinde yayınlanmıştı.. Orada, sınırlı kalarak inanış ve geleneksel etkileri ile görüşlerimi açıklamıştım. Bu kez sizden daha detaylı bilgiler öğrenmiş olduğum için teşekkür ediyorum.

    Liked by 2 people

  2. Şamanizm den İslamiyete
    İslamiyet’te Ramazan ayı ibadetin yoğun yaşandığı hatta çoğu yerde bu, içtenlikli olmayıp gösteriş şeklini alarak başka amaçlara alet edildiğine şahit oluruz. İbadet’in temel amacı, insanların yaradana şükretmesine ve ibadetin sürekliliği ise, kötü alışkanlıklara sapmadan iyi ve faydalı olarak yaşamanın koşullarını sağlar. Aslında konuyu bu kadar kısa tanımlamak yetersizdir. İnanç ve ibadet ilmini araştıranlar, zaten detayları bize yansıtıyorlar. Benim üzerinde durmak istediğim İslam toplumları içinde, daha önceki inanç ve geleneklerini hala sürdüren Türklerin farkına değinmektir.
    Türk toplumunun tarihi, bilinen zamanı ile onaltıbin yıl öncesine dayanır. Bu kadar uzun zamanın sadece yaklaşık 1000 yılını İslam kültürü içinde geçiren Türkler, daha önceki gelenek ve inançlarından kazandıkları kültürel değerleri de hala yaşamaktadırlar. Yaygın olarak Şamanlardan gelen adetlerimizi uygulamayan yöremiz yok gibidir.
    Camii avlularına, türbelere, yatır dediğimiz yerlerdeki şeyhler ve dedelerin mezarlarına mum yakılması, oralardan yardım amaçlı dileklerde bulunulması, ağaçlara çul çaput bağlanması gibi gibi uygulamalar, bizim eski kültürümüzün devamıdır. İslam kültüründeki uygulamalar, bizde yapılanlar ile taban tabana zıttır. İslamiyet’in doğuş yerlerindeki Araplar, insanda ölümün toprak ile bütünleşmesi, bu yüzden kalıcı mezarların yapılmasına, sanatsal değere dönüşmüş mezar taşlarına karşıdırlar. Öyleki, Haz. Muhammed’in mezarını dahi diğer İslam milletlerinin baskısı olmasa yok edecek görüştedirler.
    Şamanlar ayinlerde davul ve kopuz kullanmışlar ve onlarda müziksiz ayin düşünülemez. Oysa islamiyette kuran dışında ibadetin müziği yoktur. Hz. Muhammed ve Hz. Ali’nin hayatının anlatıldığı mevlitlerin müzikli icra edilmesi sadece Anadolu Müslüman toplumları tarafından yapılır. Ayrıca Mevleviler ve diğer kültürel etkin gurupların müzikli uygulamaları vardır, ama onları İslami ibadet kapsamında göremeyiz.
    Dilek kurbanları da, bizde yaygın olup, şaman kültüründen kaynaklanan bir eylemdir. Orada burada bulunan bazı mezarlarda, tavuk hatta koyun kesenler kendilerince adakta bulunur. Bazan da tutsak hayvanların azad edilmesi ile adamalar yapılır ki, bence yapılanların en anlamlısıdır bu. Keşke her uygulama bu doğrultuda olsa da insancıl duygular gelenek halini alsa ve dünyada devam eden katletme duygusu körelmiş olsa.
    Gene Şamanlardan bu yana bize yansımış ve insanlara musallat olan kötülükleri önleme amaçlı kurşun dökme, istenmeyen olayların olmaması için tahtaya vurma, kırmızı kurdele bağlama gibi gelenekler canlılığını hala korumaktadır. Bazıları denizaşırı ülkelere kadar giderek benimsenmiştir.
    Özetle bahsetmek ve karşılaştırmak istediğim bu hususları, İslami kurallara ters düşmesine rağmen yapıla gelmiş adetlerimizi sürdürmekle hatalı olup olmadığımızı, bilimsel açıdan bakılarak bizleri aydınlatacaklara sunmaktır. Umarım ilgilenirler.
    05.08.11
    Hüsnü Arslan
    Sözünü ettiğim gazete faaliyetini durdurdu. yani linkini veremiyorum. Kendi arşivimden bir kopyayı sadece okumanız için size aktardım. Selamlar.

    Liked by 2 people

      1. Tekrar merhaba sevgili dostlar. Yaklaşık 12 yıldır amatörce yazı yazanım. Bunun on yılı köşe yazısı olarak yayınlandı ve son iki yılındakileri de zaten biliyorsunuz(WordPress blogcu sayfamda). BUnlar politika dahil her konudan olabildi. Ama sizlerin arzu ettiği nitelikte olup olmadığı tartışılır. Toplamı 1100 A_4 boyutlu yazıma rağmen kendimi yazar değil, yazı yazan olarak görüyorum. Yani “Hayata Dair” olarak düşündüm. Değerlendirmek size bağlı, selam ve sevgiler.

        Liked by 3 people

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s