Kategori arşivi: Eğitim

ATEŞLİ PERVANE (Fen Bilimleri Etkinlik)


Bilimsel Bilgi Deney ve Gözlemlerden Elde Edilmiş Delillere Dayanır. Bilimin amacı, doğayla ilgili araştırma ve gözlem yoluyla geçerli ve güvenilir açıklamalar yapmaktır.


İlgili konu çoğunlukla bilim felsefesinin konu alanına
girmekle birlikte fen bilimlerinin doğasını (bilimin doğası) anlayabilmek adına ve fen bilimlerini tecrübe eden bireylerin sıklıkla karşılaştığı temel kavramlar olan olgu, hipotez, teori ve yasa örneklendirilerek açıklanmalıdır. Fen, insan doğasına yardımcı olabilecek tüm bilimsel işlevleri belirli amaçlar doğrultusunda ortaya koyan bilimsel kurgulardır. Bunun yanı sıra fen bilimleri bu amaca hizmet eden doğa bilimleri bütünü olarak da bilinir. Fen Bilimleri canlı ve cansız doğa ile ilgilenmekte olup ilkeler, kuramlar, olgu ve basamaklardan ibarettir. Bu kavramlar bilimin ürünleri olarak karşımıza çıkmakla birlikte, bu ürünleri ortaya çıkaran bilişsel, sosyolojik ve fizyolojik sınırlılıklar vardır. Bu süreçte bilim insanları da bir insan olarak tamamen objektif olamayan, içinde bulunduğu toplumun norm ve değerlerine bir şekilde bağlı ve bunlardan bütünüyle uzaklaşamayan kimselerdir.Bu durum zannedilenin aksine bilimsel çabayı ve nihayetinde bilimin ürünlerini bir ölçüde sübjektif yapabilmektedir

BİLİMSEL BİLGİYE ULAŞMA
Gözlem ve deney sonucunda elde edilen veriler bilim insanlarının teorik süzgeçlerinden geçirilerek ve kısmen yaratıcılık ve hayal güçlerinden etkilenerek yorumlanarak geçerli bilimsel iddialar ileri sürülür (AAAS, 1990). Bilim insanları birçok doğal olguda doğrudan gözlem yoluyla başarılı olamayabilirler. Böyle zamanlarda bilim insanları bilimsel bilginin elde edilmesinde deneysel çalışmalardan destek alırlar. Bilimsel bilginin ortaya çıkışı; bazen Wilhelm Conrad Röntgen’in katot ışın tüplerinde oluşan lüminesans (ışıldama) olayını incelerken, X-ışınlarının tesadüfen keşfedilişi gibi, bazen de Gregory Mendel’in çalışmaları gibi uzun bir süreç gerektirebilir. Bu süreç sayısız gözlem ve deneyler sonucu elde edilen verilerin değerlendirilmesini, yeni hipotezler oluşturmayı ve onları test etmeyi içerir.

DENEY ve GÖZLEM
Isı Enerjisinin Hareket Enerjisine Dönüşümü Etkinliği
Etkinlik Adı: “ATEŞLİ PERVANELER”Bu etkinliğin 7.sınıf öğrencileri fen bilgisi dersinde deney ve gözlemlerle bilimsel bilgiyi yaparak öğrenebilmekle beraber zihinde kalıcılık açısından fayda sağlaması beklenmektedir.


Bilimin Doğası Ögelerinden “Bilimsel Bilgi Deney ve Gözlemlerle Elde Edilir.” Hakkında örnek etkinlik olarak “Ateşli Pervaneler “etkinliğinde ortaokul öğrencileri yanan bir mumun açığa çıkardığı ısının direnciyle kâğıttan bir pervaneyi çevirebildiğine şahit olacaklar. Etkinlik Sınıf ortamında kolay ve hızlı yapılabilirliği sayesine eğitime yardımcı ekonomik bir etkinliktir.

ETKİNLİK MALZEMELERİ
• Makas
• Pipet
• A4 Kağıdı
• Cetvel
• Silgi
• Çöp şiş veya çöp şiş kalınlığında çubuk
• Çakmak
• 2 Adet Mum
• Pergel

Yapılış Aşaması

Daha önceden elimizde bulunan A4 kağıdına yarıçapı 10cm olan bir daire çiziyoruz.
Çizdiğimiz dairenin içine tekrar yarıçapı 5cm olan bir daire daha çiziyoruz.
Daireleri cetvel yardımıyla 8 eşit parçaya bölüyoruz..
En dıştaki daireyi A4 kağıdından makas yardımıyla keserek çıkarıyoruz
Dilimlere ayırmak için önceden çizdiğimiz dairenin içindeki küçük daireye kadar bölme çizgisinden 8 parçayı ortadaki daireden ayırmadan iki kenarından kesiyoruz.
Kesilen dilimlerin her birine cetvelimizi çapraz koyarak az kuvvetle kâğıdı zedelemeden kıvırıyoruz.
Pervanenin son hali bu şekilde görünecektir.
Son olarak pervanenin çukurda kalan iç yüzündeki dairenin tam ortasına pipeti 3cm keserek dik şekilde yapıştırıyoruz. Pervanenin çubuğa tutunması için pervaneye yapıştırdığımız pipetin içine gelecek şekilde pervaneyi önceden silgiye dikmiş olduğumuz çubuğa yapıştırmadan serbest şekilde geçiriyoruz.
Pervanenin uç kısmına denk gelecek şekilde mumu yakıp koyuyoruz. Yangın riskine karşı dikkat etmemiz gereken nokta, mumun pervaneyi yakmayacak uzaklıkta olması, çöp şişe ve silgiye ateşin uzak konulmasıdır. Mum sayısı pervanenin dönüş hızını arttıracaktır. Ne kadar mum koyarsanız pervane o kadar hızlı döner.

Etkinlik Sonunda

Öğrenci, sıcak havanın soğuk havaya göre yoğunluğunun düşük olduğunu, bu sayede sıcak hava kâğıdın hava kanallarına dolarak soğuk havanın altına girip hızlıca yükselmesi sayesinde pervaneye hareket enerjisi kazandırdığını deneyerek gözlemlemiş olacaktır. Yoğunluğu az olan havayla hareket enerjisi kazandırabileceğinin farkına varacak ve ısıtılan havanın yoğunluğunun azaldığını öğrenecektir. Bu doğrultuda ilerdeki gözlemlerine açıklık getirecek bu bilimsel bilgiyi kalıcı olarak öğrenmesi amaçlanmaktadır. Örneğin Kapadokya’ya gittiğinde uçan balonların neden ve nasıl uçtuğunu daha önceki ulaştığı deneysel bilgi sayesinde yorumlayabilecektir.

BÜYÜK SELÇUKLU (OYUN)

– Kınık boyundan gelme Selçuklu Devleti hakkında kısa bilgiler içeren interaktif PowerPoint sunumuz eğlenerek öğrenmeyi amaçlamaktadır. Sunuyu telefon veya bilgisayarınıza indirip Microsoft PowePoint uygulamasıyla açmalısınız. Telefon kullanıcıları sunuyu indirdikten sonra Microsoft PowerPoint android uygulamasına girerek indirilenlerde sunuyu bulması gerekmektedir. Eğlenceler.

yüksek İrtifa Hastalığı (Aklimatizasyon)

Aklimatizasyon, kısaca yüksek irtifaya uyum demektir. Çünkü irtifa arttıkça, azalan basınca bağlı olarak her 300 metrede bir oksijen % 3 oranında azalır. Yani bu da 3000 metre irtifada oksijen, deniz seviyesine göre % 30 düzeyinde azalmış demektir. (Hava % 78 Azot, % 21 Oksijen ve % 1’de argondan oluşur. Bu oran hep sabittir ve irtifayla değişmez. Ancak düşen basınç nedeniyle soluduğunuz oksijen miktarı azalır.) 

Dağda tırmanarak irtifa aldıkça, dokularda oksijen azalması (hipoksioluşur ve baş ağrısı, iştahsızlık, baş dönmesi, dikkat toplayamama gibi belirtilerle birlikte çeşitli ”yüksek irtifa rahatsızlıkları” ortaya çıkar. Kişiden kişiye değişmekle birlikte, ”yüksek irtifa rahatsızlıkları” genelde 2500-3500 metreler arasında başlar ve gerekli önlemler alınmazsa ölümcül olabilir.(Bkz.kaynak1)

İrtifalara Göre :

0 m – 1000 m arası alçak irtifa (doğa yürüyüşçüleri için uygun) > 1000 m 2500 m arası orta irtifa (doğa yürüyüşçüleri için sınır)

2500 m – 4000 m arası yüksek irtifa (dağcılık sınıfı başlama irtfası sorunlar burada başlayabilir) >

4000 m – 5500 m arası çok yüksek irtifa (deneyimli dagcilik gerektirir)

5500 m 7500 m arası ekstrem irtifa (çok deneyimli dağcılık gerektirir)

7500 m’den yukarısı ölüm getirebilen irtifa (oksijen maskesi gerektirir)



Yüksek irtifa hastalığının nedeni durmaksızın, tedbirsizce ve hızlı şekilde yükseğe tırmanmaktır. Zaman ayarlanır ve dinlenme süreleri konulursa bu rahatsızlığın önüne geçilebilir. Vücut, oksijen moleküllerindeki azalmaya uyum sağlar. Rahatsızlık genelde 1-3 gün sürer. Misal 2000 metreye çıkar burada birkaç gün geçirirseniz vücudunuz bu yüksekliğe uyum sağlamış olur. Ancak 3600 metreye bir anda çıkamazsınız. Tırmanışı bölerek 600 metrede bir dinlenme gereklidir.

Aklimatizasyon yaşıyorsanız belirtileri,
1-Akciğer arterlerindeki basınç artar ve vücut, deniz seviyesinde kullanılmayan akciğer bölümleri de kullanmaya başlar.
2-Nefes alma güçlüğü artar.
3-Vücut oksijen taşıması için daha çok kan hücresi yapar.
*Aklimatizasyonu sıvıdan bir müddet uzak durmak, aşırı efor, alkol, sakinleştiriciler ve uyku hapları önler veya geciktirir.

Aklimatizasyon’a aldırış edilmez ve tırmanmaya kontrolsüz devam edilirse yüksek basınç damar ve kalp sistemine zarar verebilir ve dahi beyin kanaması geçirmenize ve bayılmalara da sebepl olabilir. Her işin başı sağlık.

-Mustafa BAHAR

Kaynaklar

  1. https://dogayakacis.com/2014/01/02/yuksek-irtifa-rahatsizliklari/
  2. Godwin, Peter, David Robson. The Air Pilot’s Manual 6: Human Factors & Pilot Performance. 3. baskı. Cranfield. Aviation Theory Centre, 2006.

Leidenfrost etkisi

Sıvı azotla yapılan deneylerde ele damlayan sıvı azot, deriye temas etmeden kayar gider. Bunun sebebi Leidenfrost etkisidir. Yakın kültürden örnek vermek gerekirse, sobanın üstüne dökülen suyun tane tane sobanın üstünde toparlanması bu etkiye en ulaşılabilir örnektir. Her sıvının kendine göre Leidenfrost için gereken sıcaklık farkı ve kaynama noktasından yükselen sıcaklık farkı vardır. Isınan bir tavayı ele alalım, tava 100 derecenin altındayken dökülen oda sıcaklığındaki su tavanın yüzeyinde dağılarak düzleşir. 2. olasılıkta, tava 100 derecenin üstüne çıktığı zaman buharlaşma görülür ve hafif şekilde suyun tavanın yüzeyinde toparlak şekilde kaydığı görülür. 3. olasılıkta 200 derecede kızgın tavaya dökülen su direkt parça parça yuvarlanarak saçılır. 3. ihtimalde Leidenfrost oluşumunu daha net görürsünüz. (bkz.Resim1)

Resim 1.

Yüzey sıcaklığı kaynama sıcaklığından belirli seviyede yüksek olduğunda, yüzeyin kendisiyle sıvı arasında ince bir buhar tabakası oluşturduğu görülür. Bu tabaka, sıvının direkt ısıya ulaşmasına engel olur ve buharlaşmayı yavaşlatır.(bkz.Resim2)

Resim 2.

Etki, sadece bir sıvıyı sıcak yüzeye dökmeyle oluşmuyor, sıvı nitrojen gibi yüksek derecede -C sıcaklıklarında yüzeylere de normal ısıda değdirilen cisimlerin arasında Leidenfrost oluşur ama gözle görülmez. Sıvı nitrojene daldırılan el bekletilmeden çekilirse zarar görmeyecektir. Bunun sebebi deri ve sıvı arasında oluşan kılcal hava basıncı yani “Leidenfrost” etkisidir. (Denemeyiniz, tehlikelidir !) (bkz.Resim3)

Resim 3.

Yasal Uyarı: Belirtilen deneyler uzman kişilerce, uygun labaratuvar ortamında koruyucu kıyafetlerle yapılmaktadır. Sakın evde denemeyiniz. Oluşabilecek sorunlardan LiveTerra sitesi mükellef değildir.

Kaynaklar ve Alıntılar

https://www.iflscience.com/physics/leidenfrost-effect-can-make-water-flow-uphill/

Osmanlı mahlasları (oyun)

İnteraktif PowerPoint sunusudur. Eğlenirken öğrenme amaçlanmıştır.

Yapılması gerekenler,

-Sunuyu indirin.

-PowerPoint sunusunu F5 tuşuna basarak veya sunum başlat sekmesinden başlatarak oynayabilirsiniz.

-Sunuların düzenini bozmanız, oyunu da bozar.

-Telefon üzerinden indirirseniz ve dosya açılmazsa, Microsoft PowerPoint uygulamasını Google Play’den indirerek, PowerPoint uygulaması üzerinden İndirilenlerden Osmanlı mahlaslar dosyasını seçerek açabilirsiniz.

Eğitim Fakültesi Materyal Tasarımı, Ders Planı, Materyal Örnekleri

Materyal Tasarımının Sunulacağı Dersin Ders Planı Örneği

Materyal Tasarımı Derste sunulacak PowerPoint Örneği

Başka bir Sadeleştirilimiş Ders Planı Örneği

Materyal Örneği

Materyal

Püf Noktalar:

  • Hazırlanan sunuda, arka fon rengi ve yazı rengi zıt renk olmalıdır. Yeşil ve mavi veya sarı gibi birbirine benzer renkler okumayı zorlaştırır.
  • Sunuda, arka fonu düz görsel seçmelisiniz.
  • Ders planında ünite yazmaktan kaçınmalısınız. Yeni müfredatta kazanım ve öğrenim alanı şeklinde ifade edilmektedir.
  • Materyal hafif ve ergonomik olmalıdır.
  • Materyalde kullanılan yazılar, materyale göre oranlanarak boyutlandırılmalıdır.