Yazı kategorisi: Eğitim, Güncel, sosyal bilgiler, Tarih, İnsan

Sosyal Bilgiler Eğitimi Üzerine

Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı Sosyal Bilgiler dersi için diyor ki;

21. Yüzyılda çağdaş, Atatürk ilkeleri ve inkılâplarını benimsemiş, Türk tarihini ve kültürünü kavramış, temel demokratik değerlerle donanmış ve insan haklarına saygılı, yaşadığı çevreye duyarlı, bilgiyi deneyimlerine göre yorumlayıp sosyal ve kültürel bağlam içinde oluşturan, kullanan ve düzenleyen, sosyal katılım becerisi gelişmiş, sosyal bilimcilerin bilimsel bilgiyi üretirken kullandıkları yöntemleri kazanmış, sosyal hayatta etkin, üretken, haklarını ve sorumluluklarını bilen, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları yetiştirmektir.(MEB, 2005, 50) .

Sosyal Bilgiler’in temeli aslında ilk uygarlıklarla atılmıştır. Başlangıcı medeniyete dayanır. Felsefeyle uğraşan Antik Yunan, piramitlerin konumu belirlemek için, Coğrafyanın elverişli olduğunu anlamak için iklimleri ve yer şekilleri izleyerek karar veren Antik Mısır, ilk kanunları Babil’de yazan Hamurabi Sosyal Bilimlerin ortaya çıkışının ayak sesleri sayılabilir. Sosyal Bilgiler denince akıllara ders olarak verilen bir çok disiplinli bilim dalı gelse de aslında yaşamın taşlarını bir araya toplayan bir sepetten bahsediyoruz. İnsanlar birleşir ve topluluk oluştururlar bu toplum yöneticiye veya bir düzenleyene ihtiyaç duyar. Burada uyum içerisinde huzurlu bir toplum oluşturulması için yöneticinin ve yönetilenlerin sorumlulukları vardır. Düzenleyenin adaleti veya toplumdaki bireyin ödevleri bunlara örnektir. İşte geçmişten bugüne bu durumla uğraşan yönetim organları Sosyal Bilgilerin canlanmasına öncül olmuştur. Amerika, Sosyal Bilgilerin sanılanın aksine daha önemli olduğunu fark ederek Sosyal Bilgilerin ders müfredatlarına girmesini savunmuş ve bu konuda John DEWEY gibi isimleri parlatmıştır. Bugünlere gelene kadar gerçekleşen seferler, göçler, coğrafi keşifler de Sosyal Bilgilerin sepetindedir. Coğrafya, Hukuk ve Vatandaşlık, Antropoloji, devletlerin ve insanlığın tarihi (Osmanlı, Bizans…) Sanat ve Bilim Tarihi, Arkeoloji, Nümizmatik, Paleografi, Jeoloji, Kronoloji, Filoloji, Etnografya, Etimoloji, Uluslararası İlişkiler, Siyaset, İşletme, Ekonomi, Coğrafya (beşeri, ekonomik, sosyal, siyasi, kültürel)Demografi, Dilbilim Sentaks (söz dizimi), Fonetik (ses bilgisi), Fonoloji (Ses bilimi), morfoloji (biçimbilim), pragmatik (edim bilim)Hukuk, Psikoloji, Sosyoloji, Antropoloji (sosyal ve kültürel), Teoloji (Evet Din), İletişim bilimleri, Eğitim bilimleri, Sosyal hizmet, Müzikoloji, Kriminoloji (Suç Bilimi), Etnoloji…

Benim yazarken zorlandığım bu disiplinleri tek çatı altında toplayan Sosyal Bilgiler dünya ve insanlık adına çok önemlidir. Korunmalı ve geliştirilmelidir. Yanlış politikalarla bu disiplinler arası bilim dalı yıpratılmamalıdır. Sosyal Bilgiler eğitimcileri değerlidir, bu kadar konuyu eğitim olarak veren ve konulara hakim olan iyi bir Sosyal Bilgiler öğretmeni en değerli madenden bile önemlidir. Bilgi diker, insan yetiştirir. Ülkem olan Türkiye’de Sosyal Bilgiler öğretmenleri maalesef 155 kişilik kontenjanlarla atanmakta, görevlerine yerleştirilmekte. Sosyal Bilgilere verilen değerin artması, geleceğe verilen değerin artmasıyla eşdeğer sayılabilir. Eğitim, insanlığı geliştirecek olan yegane etmendir. Güncel dünya kültürlerinin çoğunda Sosyal Bilgiler kıyıdan köşeden kullanılmaktadır. Sosyal Bilgilere temas etmemiş toplum yoktur. Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal ATATÜRK gibi liderlerin bu bilime yaptığı katkıları görmek, Sosyal Bilgileri geliştirdiğini görmek insanlık için sevindirici… Atatürk ne yaptı?

Dil Tarih Coğrafya Fakültesini, Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumunu açtı.

Sosyal Bilgiler alanında eğitim görmeleri için yurtdışına öğrenciler gönderdi ve ülkesine uzman kişilerden aktarılan Sosyal Bilgileri getirdi.

Arkeolojik kazılar yaptırdı ve Arkeolojinin gelişmesi için uğraştı.

Yabancı, uzman sosyal bilimcileri Türkiye’ye getirdi.

Türk Tarih Kurumunu kurdu.

Türk Dil Kurumunu kurdu.

Halk Evleri açarak Sosyal Bilgilerin gelişmesini ve yayılmasını sağladı.

Atatürk’ün ülkesi için yaptıkları yeniliklere, müdafaalara ve hayatını Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne adamasına tüm Türk halkı minnettardır.

Sosyal Bilgilerin geliştiği toplumlar, gelişmiş toplumlardır. Dünya üzerinde nereye baksanız fen yada sosyal bilim göreceksiniz. Bizler eğitimle yeşereceğiz.

Dünyada her şey için, medeniyet için, hayat için, başarı için, en hakiki mürşit bilimdir, fendir. Benden sonra beni benimsemek isteyenler, bu temel mihver üzerinde akıl ve ilmin rehberliğini kabul ederlerse manevî mirasçılarım olurlar. Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse bilimi seçin.” /// Mustafa Kemal ATATÜRK

Sosyal Bilgiler hakkında düşünceleriniz yorumlarda belirterek bizlerle sohbet edebilirsiniz.

  • Sos. Bil. Öğrt. Mustafa BAHAR

Yazı kategorisi: Eğitim, sosyal bilgiler

Sosyal Bilgiler’de Yaratıcı Drama Örneği

SOSYAL BİLGİLER 7. SINIF DRAMA DERS PLANI

1.BÖLÜM
DERSSosyal Bilgiler
SINIF7. Sınıf
ÖĞRENME ALANIKültür ve Miras
KONUİNSANI YAŞAT Kİ DEVLET YAŞASIN  
SÜRE40’+40’+40’=120 dk. / 1 haftalık ders saatinde bu kazanım işlenecektir.
2.BÖLÜM
KazanımlarSB.7.2.2.    Osmanlı Devleti’nin fetih siyasetini örnekler üzerinden analiz eder.
Değerler / Beceriler     DEĞERLER Kültürel Mirasa Duyarlılık,Estetik BECERİLER;   Değişim ve sürekliliği algılamaKanıt kullanmaKeşfetmeZaman ve kronolojiyi algılama
Yöntemler / Teknikler  Rol oynama DoğaçlamaÖykünme (Taklidi oyun)Hayal oyunu Rol değiştirmeZihinde canlandırmaÖykü/Olay canlandırmaTüm grup dramaLider ÖğretmenAnlatım, Soru-cevap, gözlem, Proje, Tartışma, Beyin fırtınası, Gösteri, Drama, Rol yapma
Kullanılan Eğitim Teknolojileri-Araç, Gereçler ve KaynakçaAkıllı TahtaEBAİstanbul’un Fethi HaritasıFatih Sultan Mehmet Han Portresi1453 Savaş Tablosu1 Siyah bant A4 kağıtları (80 adet)Fon kartonu (8 adet = 4siyah, 4beyaz)Havlu veya bez (standart boyut/ 40cm-30cm)Büyük kumaş (1m2)  
Öğretme-Öğrenme Süreci: Dikkati ÇekmeGüdülemeKeşfetme Açıklama  Dikkati Çekme Öğrencilere işlenecek kazanımın İstanbul’un fethi ile ilgili olduğu söylenir ve öğrencilere konu hakkında bilgileri var mı diye sorularak dikkat çekilir. Öğretmen derse giriş yapar ve akıllı tahtadan ilgili konu anlatım notlarını açar. (Şekil 1.) Konu anlatımına geçilir. Güdüleme Sonraki 2 ders boyunca İstanbul’un fethi canlandırılacak, yaratıcı drama etkinliği yapılacağı belirtilerek öğrenciler derse güdülenir. Keşfetme Öğrencilere savaşın tablosu (şekil 2.) ve dönemin İstanbul haritası (şekil 3.) açılır ve drama etkinliğine geçilir. Öğrencilerin yaparak yaşayarak keşfetmesi için öğrenciler güdülenir. Açıklama En son ders konu toplanır ve özetlenerek öğrencilere açıklanır. Yapılan drama etkinliğiyle kazanımın akılda kalıcılığı arttırılmaya çalışılır.
                  Derse Geçiş      BÖLÜM 1- (30 DK) Konu Anlatımı, Osmanlı Devleti’nin fetih yaparken İstimalet Politikası (Fethedilen yerlerdeki halkın din, dil ve geleneklerine saygı duyulması) Gaza ve Cihat anlayışı (İslam dinini yayma ve koruma) ve MİLLET SİSTEMİ (halkın ırk esasına göre değil din esasına göre teşkilatlandırılması) anlayışının benimsendiği söylenecek.Bu uygulanan politikaların fethedilen yerlerde halkın devlete bağlılığının artmasına neden olduğu belirtilecek.İstimalet Politikasının dört aşamada uygulandığı (*Fetih öncesi hazırlıklar* Fetih sonrası halkın alıştırılması*Adil yönetim ve halka tanınan özgürlükler) belirtilecek. AHİDNAME imzalanarak fethedilen yerlerdeki halkın can ve mal güvenliğinin sağlandığı söylenecek.Osmanlı Fetihlerinin kalıcı olmasını sağlayan dört önemli teşkilatının olduğu belirtilecek. (*ABDALAN-I RUM: Fethedilecek bölgeye askerlerden önce gidip, insanların gönlünü kazanmaya çalışanlar. Bunlara Derviş veya Abdal da denir. *AHİYAN-I RUM: Ahilerin kurduğu örgüttür. Moğol istilasından sonra Anadolu’da birliği sağlamada ve Osmanlının kuruluşunda önemli rol oynadılar. BACİYAN-I RUM: Ahi teşkilatının kurucusu Ahi Evran’ın karısı Fatma Bacı tarafından kuruldu. Vatan savunmasında eşlerine yardımcı oldukları gibi kültür ve sanatta da ilerlenilmesini sağladılar. GAZİYAN-I RUM: Cesur yiğit anlamındaki ALP Müslüman olunduktan sonra gazi olarak isimlendirilmiştir. Gaza ve cihat ruhu ile hareket eden bu kişilerin oluşturduğu örgüte denir.)           Şekil 1. Konu Anlatım Sunusu     *Konu anlatımı sonrası öğrencilerin sıkılmaması ve yorgunluklarını atması için son 10 dakika hem drama etkinliğine hazırlık yapılır hem de rahatlama ve sonrasında ısınma aşamasına geçilir. İlk ders böyle bitirilir.                            

  Hazırlık-Isınma Çalışmaları Aşaması (10 dk.)
Katılımcılar mehter marşı eşliğinde iç içe iki daire halinde zıt yönde yürürler. Öğretmen(lider) marşı kapatınca her iki dairedeki taraf öğrenciler (Bizans- Osmanlı) dururlar ve kendi gruplarına ayrılırlar. Malzemelerin hepsi hazırlanır ve dağıtılır, Siyah bant= öğretmen krokide belirtilen ilgili deniz sınırlarını belirler.A4 kağıtları (hepsi kullanılmış kağıtlar da olabilir) = 80 kağıdın yirmisiyle gemi yapılarak 10 Bizans/ 10 Osmanlı şeklinde öğrencilere paylaştırılır. 20 kağıttan 10 kılıç (5’i Osmanlı, 5’i Bizans) ve 10 ok (5’i Osmanlı, 5’i Bizans) yapılır. 10 adet kağıt buruşturularak top güllesi yapılır. 8 Fon kartonu = 3 siyah fon kartonu her biri ikiye bölünüp şapka yapılarak Osmanlı tarafındaki 6 öğrenciye denizci şapkası olarak dağıtılır. 1 siyah fon kartonu tekrar ikiye bölünüp 2 adet silindir yapılır. Bu silindirler Şahi topları olacaktır. 3 beyaz fon kartonu her biri ikiye bölünüp şapka yapılarak Bizans tarafındaki 6 öğrenciye denizci şapkası olarak dağıtılır. Geri kalan 1 fon kartonundan ikiye bölünüp silindir halinde Grejuva silahı yapılır. Havlu veya bez = öğretmen başına kavuk gibi sarar. (Kavuk Osmanlı dönemin de pamuktan yapılmış daire şeklin de sarılmış ve erkeklerin kafalarına taktıkları şapka türüdür.)Büyük kumaş = öğretmen padişah elbisesi gibi giyer.        

    Derste açılacak görseller ve marşlar         Savaş Tablosu Şekil 2.               1453 İstanbul’un Fethi Haritası   Şekil 3.     Gemilerin Karadan Yürütülmesi Şekil 4.             Şehre Giriş Şekil 5.         Ayasofya Kilisesi (1453) Şekil 6.     Hücum Marşı: https://www.youtube.com/watch?v=7VG5HU9U4QYSurlardan İçeri girişte Ceddin Dede:  https://www.youtube.com/watch?v=ZXZMIC-Z-XA      

  2. Ders / Canlandırma (Oyunlar) Aşaması (40+30 dk) *Teneffüste dinlenme arası sonrası hemen aksatmadan kalınan yerden devam edilmelidir.   Drama canlandırılırken tek tek karakterlere konuşmalar atanmadığı için, grup halince hareket edileceği için konuşma metnine gerek yoktur. Sadece lider öğretmen yönlendirmeleri yapmakla mükelleftir.   Sınıf sıraları sınıfın kenarına U şeklinde sıralanır ve drama için mekân oluşturulur. Roller belirlendikten sonra kostümler giyilir. Öğretmen büyük kumaşı omzuna atarak elbise yapar ve havluyla başına kavuk yapar. A4 kağıtlarından kâğıt gemiler yapılarak ilgili alana yerleştirilir. Öğretmen masasının karşısı yani sınıfın sonuna siyah bantla deniz sınırları çizilir. Çizilen sınırların içine 1 adet kâğıttan gemi konulur. Okul sıralarının masa kısmı sağa ve sola ayrılan grupların arasına kale duvarları gibi dizilir. Oturaklardan silah olan top yapılır. Top yapımı için önceden alınan fon kartonu silindir şekline getirilerek bantlanır ve oturaklara ağzı Bizans surlarına(masalara) gelecek şekilde konumlandırılır. A4 kağıtlarından kılıçlar yapılarak 2 gruba da verilir. İlk grubun kılıcı Osmanlı kılıcı gibi kısa ve geniş, ikinci grubun kılıcı Bizans kılıcı gibi uzun ve ince olacak şekilde yapılmalıdır. Öğretmen Osmanlı cenahında orduyu yöneten padişah Fatih Sultan Mehmet olarak etkinlikte lider öğretmen olur. Tahtaya Fetih 1453’ü canlandıran görseller açılır ve arka fonda mehter marşı açılır. Kapı tarafına da deniz sınırları bantla belirlenerek deniz sınırlarının içine kesikli çizgi halinde tekrar bantla zincir efekti verilir. Bu zincirlenen İstanbul Boğazı’nı canlandıracak kısma Kaptan Halil Paşa rolünde öğrenci yerleştirilir ve birkaç kâğıt gemi de aynı konuma yerleştirilir.  Kale duvarları ve deniz kenarlarına Bizans grubunun kâğıttan yapılan ok ve yay kuşanmış okçuları konumlandırılır. Fatih Sultan Mehmet rolündeki öğretmen “saldırın yiğitlerim” diyerek buruşturulmuş kağıtları sanki toptan atılmış gibi Bizans tarafına ordu rolündeki öğrencilerin atmasını ister. Top atışı altındaki Bizans’a Halil Paşa komutasındaki gemiler aracılığıyla deniz yolundan da saldırılır fakat zincirler yüzünden Osmanlı cenahından kayıplar verilerek başarılı olunamaz. Bunun üzerine lider öğretmen askerlerine gemileri karadan yürüterek diğer cepheye yani zincirsiz olan sınıfın sonunda konumlandırmalarını söyleyerek denize gemileri karadan yürütür. Denize inen gemilerin saldırdığı ve topçuların deldiği surlara Ulubatlı Hasan rolündeki öğrenci sıranın üstüne çıkarak surlara tırmanmış olur ve Türk bayrağını sallar. Fatih Sultan Mehmet’in emriyle surlar yarılarak Osmanlı ordusu Konstantinapol şehrine girer ve halka zarar vermeden Ayasofya’ya ilerler. Padişah Ayasofya kilisesinde tahta oturarak halka eziyet edilmeden düzenleri korunarak hoşgörü içerisinde yaşanmasını emreder ve mehter marşı kapatılarak el birliğiyle ortalık toplanır. Drama etkinliği sonlandırılır.    

3.Ders/ Rahatlama Aşaması (2 dk.) Herkes gözlerini kapatarak kendini tahtadaki İstanbul’a bakarak oranın fatihi gibi hayal etsin ve deniz sesi eşliğinde zaferin tadını çıkarsın denilerek öğrenciler rahatlatılır.    

Değerlendirme ve Tartışma Aşaması (8 dk.) Ders sonunda savaşın değerlendirmesi hazırlanan şablondan özetlenir:   Drama sürecinin derste öğrenilmesi gereken kavram ve ilgili kazanım bilgilerini somutlaştırarak öğrenim gerçekleştirildi mi? Sorusunu cevaplamak için, soru-cevap etkinliğiyle ve kazanım testi ödeviyle ölçme yapılır. Soru cevap etkinliği biraz daha eğlenceli olsun diye belirlenen uygulama üzerinden interaktif çarkıfelek uygulaması kullanılır.

Soru-cevap etkinliği için kullanılacak uygulamanın adresi: https://www.sosyalbilgiler.biz/ssb/bizden7/2un/722/cs/index.html   * Uygulamada ilk başta belirlenecek grup sayısı 2 olmalıdır. Öğrenciler Bizans ve Osmanlı şeklinde gruplandırılmalıdır.   Son olarak öğrencilere akıllarına takılan soruları olup olmadığı sorulur ve ölçme ödevleri verilerek (EBA kazanım testler sb.7.2.2. tarama) ders bitirilir.        
3.BÖLÜM
Ölçme-Değerlendirme EBA etkinlikleri ve Kazanım Testlerinden yararlanılacak.Ödev olarak kazanımla ilgili EBA kazanım testleri verilecek.Sınavda ilgili kazanımla ilgili işlenen konulardan sorular sorularak öğrenme süreci değerlendirilmiş olacak.
Dersin Diğer Derslerle İlişkisi  Tarih, Coğrafya, Siyaset ve Hukuk  
4.BÖLÜM
            Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar:                Konu anlatımı ve drama sırasında sürekli aralarda bilgiler verilmelidir. Ders süresince kazanımla ilgili önemli noktalar, İstanbul’un fethedilmesinin nedenleri şu şekilde belirtilecektir: *Bizans’ın beylikleri ve şehzadeleri kışkırtması *Haçlıları Osmanlı üzerine kışkırtması *Osmanlının fethe çıktığında arkasında tehdit bırakmak istememesi *Osmanlı toprak bütünlüğünü bozması *Karadeniz ticaret yolunun ve boğazların ele geçirilmek istenmesi      Fetih için yapılan hazırlıklar şu şekilde belirtilecek; *Batıdan gelecek yardımlara karşı Balkanlarda ordu bekletildi *Rumeli Hisarı yapıldı *Şahi adı verilen toplar döktürüldü *Yürüyen kuleler yapıldı *Denizden kuşatma için donanma hazırlandı *Haliç’e donanma indirildi *Anadolu ve Balkanlardaki devletler ile barış yapıldı.  Bizans’ın aldığı önlemler şöyle sıralanacak *Surlar tamir edildi *Haliç’e zincir çekildi *Haçlılardan yardım istendi. 9-6 Nisan 1453 de kuşatmanın başladığı ve 29 Mayıs 1453 de İstanbul’un fethedildiği anlatılacak. Son derste İstanbul’un alınmasının sonuçları şöyle açıklanacak: #TÜRK TARİHİ AÇISINDAN SONUÇLARI: *İstanbul başkent oldu *Toprak bütünlüğü sağlandı *Ticaret yollarının kontrolü Osmanlıya geçti *Peygamberimizin hadisi gerçekleşti 2. Mehmet Fatih unvanını aldı. #DÜNYA TARİHİ AÇISINDAN SONUÇLARI: *Doğu Roma İmparatorluğu yıkıldı *İstanbul’dan Avrupa’ya giden bilim insanları Rönesans ve Reformun başlamasında etkili oldu *Topların surları yıktığının görülmesi derebeylik sistemini zayıflattı *Orta Çağ sona erdi Yeniçağ başladı.          

YARATICI DRAMA ETKİNLİK KROKİSİ

-Mustafa BAHAR                                                                                                                                                   
Sosyal Bilgiler Öğretmeni