Yazı kategorisi: Tarih, İnsan

Goyaałé (Geronimo)

Kızılderili dili olan 1800 kişinin konuştuğu Meskalero-Çirikavaca “Goyaałé” diye adlandırılan, Son Mohikan diyebileceğimiz “Geronimo” bir Kızılderili savaşçısı ve kabile önderidir. İsmi “esneyen” anlamına gelmektedir. Kızılderililer genelde isimleri hayvan isimleriyle ve kişinin hareket ahlakına göre verirdi oturan boğa, gülen ayı vs.

Geronimo

Gokhlayeh (Esneyen adam) Kızılderililere Ne Oldu ? yazımızda anlatmış olduğumuz katliamlarda kabilesini ve kültürünü savunan son yerli kabile önderi olarak bilinir. Amerikan hükümetine ve diğer Avrupalı sömürgecilere karşı duruşunun ilk kıvılcımını 1858’de tarladan eve döndüğünde annesi 3 çocuğu ve eşinin tecavüze ve işkenceye uğraması, parçalanarak katledilmesinin attığını söyleyebiliriz. Sömürgeci İspanyol askerlerini köyünde görerek telaşlanması ardından evine vardığında bu vahşeti görmesi Geronimo’yu da o gün öldürdü ama Geronimo küllerinden yeniden doğacak özgürlük için başkaldıracaktı.

En Sağdaki Geronimo

Günümüzde yeni Meksika olarak bilinen bölgede yaşayan Geronimo Kırmızı seviye şaman olarak görev yapmaktaydı. Şamanlar yerli kabileleri arasında büyük değere sahiptir. Başkaldırılarının hükümetin dikkatini çekmesi üzerine rezervasyon alanı dedikleri tutsak ettiği yerlileri balık istifi yığdıkları kafese Geronimo’yu da attıkları bilinmektedir. Geronimo defalarca kaçmış yakalanmış ama 35 yaşlarındayken giriştiği son kaçış planında başarılı olarak kendine savaşçılar toplamaya ve örgütlenmeye başlamıştır.

Geronimo üstün bir izci kabiliyetine sahiptir. Avcılığın verdiği bu kabiliyet sayesinde süvarilere yakalanmadan dağlarda yaşamaya başlamıştır. Geronimo’nun teslim olması için Amerikan süvarileri köylere yönelmiş özellikle çocukları ve kadınları tecavüz ederek katletmeye başlamıştır. Köyleri ateşe verip Geronimo’ya olanları anlatması için sadece 1 kişiyi sağ bırakarak başka köye yönelmişlerdir. Geronimo süvarilerle çatışmış yaralanmış ama yılmamıştır. Bir gün katledilen bir köye indiği zaman kömür halindeki çocuk ve kadın cesetlerini görünce öldürüleceğini bile bile hükümetle anlaşma yapmış, köylerin rahat bırakılması karşılığında teslim olmuştur.

Geronimo (Bu fotoğraflar gazetecilerce çekilmiştir.)

Geronimo tekrar tutuklanıp rezervasyon kafeslerine yerleştirilmiştir ama anlaşmaya uyulmamış ve var olan tüm köyler katledilip yakılmıştır (Yüzlerce köy). Geronimo okul müdürü S.M. Barrett’e ulaşarak yaşadıklarını ve hayatını anlatmıştır. 1909 yılında bir gece aniden Oklahoma’da öldüğü söylenerek rezervasyon bölgesinin arkasına gömüldü. Gömüldüğü günün sabahı Geronimo’nun cesedi mezarda bulunamadı (gömülmedi). Yaşayan yerliler Geronimo’nun da tüm yerliler gibi katledildiğini söylemektedir. Kayıtlarda Geronimo savaş tutsağı olarak Oklahoma’da ölerek aynı yerdeki rezervasyon alanına gömüldüğünü belirtmektedir. Amerika’nın gerçek sahibi kaçarak kurtulan Kızılderililer ölüm haberini alınca Geronimo diye bağırarak örgütlenip sömürgecilere saldırırken Geronimo çığlıklarıyla kendilerini savunmuşlardır. Günümüzde paraşütten atlayanların atlarken söylediği “Geronimo” kelimesi gücü, sabrı ve korkusuzluğu simgelemektedir.

Geronimo’nun Dağlarda Savaştığı Zamanlar

Bazı insanlar yaşamlarıyla hikaye yazar. Yazdıkları hikayeler tarihe çivilenerek yıllarca anlatılır. Biz Türkler adalet için yaşar, özgürlük için canımızı veririz. Bu yapılanlara tüm dünyanın göz yumması üzücüdür. Özgürlükleri ve hakları için savaşan, bu amaçla korkusuzca canlarını veren tüm Kızılderililerin şerefli ruhlarını taçlandırmak için gerçekleri araştırıp insanlara gerçek bilgileri aktarmayı borç biliriz.

Geronimo’nun bilinen son sözleri,

“Her şeyi açıkça bildikleri halde şimdi diyorlar ki, ben kötü biriymişim. Hatta oradakilerin en kötüsüymüşüm. Ben ne yaptım ki? Ağaçların gölgesinde ailemle birlikte yaşayıp gidiyordum.”

Geronimo (Goyathlay / Son Apache Önderi) Dağlardan Sorun Beni (Son Apaçi Savaşçısı Geranimo’nun Romanı)Forrest Carter

Yorumlarda fikrinizi ve desteğinizi belirterek bizleri mutlu edebilirsiniz.

-Mustafa BAHAR

Kaynaklar

 Geronimo, Stephen Melvil Barrett, and Frederick W. Turner.Geronimo: his own story. New York: Penguin, 1996. ISBN 978-0-452-01155-7. (retrieved Dec 16, 2010) alıntılar.

Dağlardan Sorun Beni (Son Apaçi Savaşçısı Geranimo’nun Romanı)Forrest Carter, Şen Süer Kaya (Çevirmen)

Yazı kategorisi: Tarih, İnsan

Kızılderililere Ne Oldu ?

Kristof Kolomb 12 Ekim 1492’de Haiti’ye ulaştı ve katliam başladı. Amerika kıtası daha önce bilinmeyen, sanrılarla anılan bir kıta olarak tarihte gizemini korurken coğrafi keşiflerin başlamasıyla bu gizem ortadan kalkmış yerini katliam almaya başlamıştır.

Avrupa kaynaklarında yazılan süslü Amerika kıtası hikayelerini bir yana bırakıp gerçekleri ele alalım.

Kristof KOLOMB’un Seyir Defterinden,

‘’-Son derece sade, dürüst ve aşırı düzeyde eli açık insanlar. Herhangi birinden, sahip olduğu herhangi bir şey istenince, hemen veriyorlar. Başkalarına olan sevgileri, kendi özlerine olandan çok daha fazla.’’

Defterin ilk başları okunduğu zaman övgüler sunulduğu anlaşılmakta ama devamını okuyunca gerçek ortaya çıkmaktadır. Ana düşünce ve amaç şu cümlesinde kendini belli etmektedir;

‘’-Bunlardan çok iyi hizmetkâr olur. Sadece elli adamla bütün bu yerlilerin hepsine kolayca boyun eğdirebiliriz ve her istediğimizi yaptırabiliriz.’’Kristof Kolomb’un İspanyol Kraliçesine Mektubu

Yine KOLOMB’un günlüklerinde “Bu yerlilerden iyi köle olur.” gibi ifadeler kurması kıtaya gelme sebeplerini açıkça ortaya koyan delil niteliği taşımaktadır.

Kuzey Amerika’nın gerçek sahibi Kızılderililere karşı yapılan ilk saldırı İspanyollarca  1539’da Florida’daki Timukua yerlilerine yöneliktir. Kızılderili’nin yurtlarını taciz eden Avrupalılar 200 yerliyi (Kağıt üstünde) idam etmiştir.

İspanyol Hernando de Soto, yapılan ilk Kızılderili katliamından sonra Alabama’daki Mabila-kale kentinde 2.500 Çoktav Kızılderilisine vahşice işkenceler ederek, eşlerine ve hanelerine tecavüz edip yakıp yağmalayıp yerlileri katletmiştir. Bu katliamlar sonrasında kaydedilen 67 büyük katliamın sadece 2’sidir. Kağıt üstünde bilinenler bu kadar fazlayken kayıtlara geçmemiş katliamların da olması muhtemeldir. 1911’de Amerikalılar tarafından yapılan “Son Katliam” (Last Massacre) kayıtlarda kağıt üstünde bu soykırımın 1911’de bittiğini belirtse de tek bir Kızılderili kalmayana kadar devam etmiştir.

Wounded Knee Katliamı (Yaralı Diz Katliamı)

Birleşik devletler kıtayı yerlilerden arındırmak bahanesiyle 60-70 Kadın ve Çocuk, toplamda 153 yerliyi silahlarla vurarak toplu mezarlara gömdüğü kaynaklarda verilmektedir.John Enders (1992)

Katliam Öncesi SİU Kabilesi

Katliamdan kurtulan şaman Kara Geyik:  

“O zamanlar kaç kişinin öldüğünü anlayamamıştım. Şimdi yaşlılığımın şu yüksek tepesinden gerilere baktığımda, yerde birbirleri üzerinde yığılı duran boğazlanmış kadınları ve çocukları hâlâ o genç gözlerimle görebiliyorum. Ve orada, o çamurun içinde bir canlının daha öldüğünü ve o kar fırtınasına gömüldüğünü görebiliyorum. Evet, bir halkın düşü öldü orada…”

Katliam Sonrası, Wounded Knee Katliamı (Yaralı Diz Katliamı)

(Empati)

-Taşla, sopayla avlanarak ot ve odundan yapılan evlerde huzur içinde hayatına devam etmektesin. Çocukların ve eşin var. Tek gayeniz besin bulmak ve hayatınızı idame ettirmek. Bir gün gemilerle kıyıya üstünde kumaş giysileri elinde tüfekleri olan insanlar geliyor. Kabilene karşı iyi yaklaşıp içinize kadar giriyolar. Dost olduklarını söyleyerek hakkınızda bilgiler topluyorlar. Sonrasında uğurluyorsunuz ve gidiyorlar. Aradan geçen aylar, belki yıllar sonrasında bu sefer gelenler rastgele sizleri öldürmeye ve yaşadığınız yeri ele geçirmeye başlıyor. Çocukları, kadınları ve aç kalıp ölün diye hayvanları dahi katlediyorlar. Sularınızı zehirliyorlar. Ne hissettiniz?

(FORD) Henry Kızılderili Katliamı

Kızılderili soykırımları insanlık dışı boyutlara ulaşmıştır. Zorla kısırlaştırılan (forced sterilization) ve hediye diye gönderilen battaniyeler aracılığıyla yayılan salgın hastalıklar Kızılderililerin soyunu kurutuyordu.

 Codex Kingsborough Kızılderili’yi öldüren Avrupalı Çizimi

Selknam katliamından sonra Şili ve Arjantin’in arasında paylaştığı Ateş Toprakları üzerinde yaşayan Selknam yerlileri, kafatası avcıları tarafından avlanılmıştır. Getirilen her Selknam kafası için 1 İngiliz sterlini ödül olarak verilmiştir. Kovboyluğunda da temelini atan Kızılderili soykırımları, vahşetin ve insan katlinin büyük boyutlara çıktığını göstermektedir. Kovboyların avlanırken kullandığı kementlerini atarak yakaladıkları Kızılderilileri ve gerçek kimliklerini ve son Mohikan Geronimo’yu başka bir yazıda ele alacağız.

GERONİMO ve KIZILDERİLİ SOYKIRIMI | BİLİMSEL FELSEFE

Okumak ve araştırmak bizlere gerçeğin ne olduğunu görecek gözler verir.

Yorumlarınız ve beğenileriniz bizleri motive etmektedir. Fikrinizi yorumlar kısmında belirtebilirsiniz.

-Mustafa BAHAR

Kaynaklar

ÇOŞKUN İ.,Kristof Kolomb, Seyir Defterleri: Keşif Yolculukları Günlüğü, Çekirdek Yayınları, İstanbul, 1999.

Sömürgecilik Sosyolojisi, Doç. Dr. Taner Tatar.

John Enders (1992), Archaeologist May Have Found Site Of Alaska Massacre 18 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The Seattle Times, Sunday, August 16, 1992.

Sömürgecilik Tarihi, Raimondo Luragi, çev. Halim İnal, e yayınları 2000.

Kızılderililer Nasıl Yokedildi, Bartolome de Las Casas, çev.Meryem Ural, Şule Yayınları, İstanbul, 1999.


Siyasi Tarih, Oral Sander, İmge Kitabevi 2006.